ابراهيم عاملي ( موثق )
466
تفسير عاملي ( فارسي )
نبرد ، اينها است خوى شيطانى كه قران آن را مكرّر گوشزد مردم كرده است تا به خود آيند و به راه صلاح روند . 2 - در آيت 62 جمله ى « اذْهَبْ فَمَنْ تَبِعَكَ » در جواب سخن شيطان است « لَئِنْ أَخَّرْتَنِ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لأَحْتَنِكَنَّ » كه تقاضاى مهلَّت كرد و جواب موافق شنيد ، آيا اين موافقت و مهلت كه او بر بنى آدم مسلَّط شود و آنها را لجام بر سر به زير فرمان آورد ، بچه معنى است ، و براى چه ؟ اينهم يكى از آن تهييجات و تحريكات قرآن است كه آغاز پيدايش آدمى را به او نمايش ميدهد تا دشمنهاى درونى خود را بشناسد و راه دورى از آنها را بجويد و بيابد . چون موافقت با تقاضاى شيطان معرّفى ساختمان مادّى آدمى است كه وسائل پيشرفت كار شيطان در اختيار او گذارده شده است و اجازه داده شده است كه انسان را با سواره و پياده ى خود از راه در ببرد و اين اجازه خود نشان ميدهد كه در هر دم لحظه وسيله ى بيچارگى و گرفتارى آدمى آماده است و باندك بيخبرى گرفتار مىشود و باز آواز او وسيله ى توجّه و دلباختگى آدمى معرّفى شده است به اين جمله « وَأَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بصوتك » و اينمعرّفى مهلكه ى ديگرى است از مهالك انسان كه هميشه آوازهاى شيطانى طنين انداز گوش او است و باندك غفلت منحرف مىشود . و نيز با جمله هاى بعد شركت در مال و فرزند آدمى براى شيطان مجاز شده است كه انسان بفهمد اين دوستى مال و دلباختگى به فرزند يكى از دامهاى شيطان است كه اگر نتوانست اين غريزه ى خود را تعديل كند در دوران عمر گرفتار بدبختى و بيچارگى است ، چنان كه تاريخ گذشته و مطالعه ى وضع كنونى مردم خوب اين حقيقت را روشن مىكند كه چه قدر مردم بواسطهء دوستى بىخردانهء فرزندان خود ، و سوء تربيت آنها عمر خود و فرزند - شان را بتلخى و ناكامى برگزار كردند و اكنون هم دست بگريبان آن هستند . و نيز جمله ى « وَعِدْهُمْ » بشيطان اجازه ميدهد كه بنويدهاى اميد بخش و دلخوشكن آدمى را اغفال كند و اين خود معرّفى پرتگاه ديگرى است در سر راه انسان و از همين جهت در آخر يادآورى شده است كه وعده هاى شيطان جملگى غرور است و